Historie

Samen Doen is in 2012 opgezet om de verkokering in de zorg en welzijn tegen te gaan

In 2012 is Samen DOEN van start gegaan en vrij snel uitgebreid over de 22 gebieden van Amsterdam. In de beginjaren bestond ongeveer de helft van de doelgroep uit huishoudens met kinderen. Sinds de drie decentralisaties in het sociale domein in 2015 (Awbz naar Wmo, Participatiewet, Jeugdwet) is de doelgroep flink gewijzigd. Tegenwoordig  bestaat ruim 80% van de doelgroep uit huishoudens met kinderen tot 18 jaar. Deze gewijzigde doelgroep is kenmerkend  voor de positie van Samen DOEN. Samen DOEN beweegt mee binnen de transitie en transformatie van het sociale domein in Amsterdam. Het feit dat de doelgroep zo ingrijpend is gewijzigd heeft grote consequenties voor de uitvoering en de kaders. 

Wat nemen we mee uit het verleden?

Voor de ontwikkeling van de wijkteams van de toekomst is het handig alle ontwikkelingen in kaart te brengen. En scherp te kijken naar wat er in de afgelopen jaren is ervaren en geleerd. Je leest hieronder een samenvatting van Samen DOEN door de jaren heen. 

Er zijn in de afgelopen acht jaar meerdere rapporten over Samen DOEN geschreven. Deze zijn via de links in onderstaande tekst te lezen.


Eerste generatie 

Samen DOEN is in 2012 opgezet om de verkokering in de zorg en welzijn tegen te gaan. En de zorg effectiever in te richten voor de doelgroep waar de stapeling van de bezuinigingen het meest zichtbaar is. 

“Door de integrale aanpak preventief in te zetten voordat problemen escaleren, dient een duurzaam effect bereikt te worden met aanzienlijk minder middelen.”

Samen DOEN is in feite niet de eerste stap die de gemeente op dit vlak  maakt

Al in 2006 werd een zogenaamde MPG-aanpak ontwikkeld, waarin gezinsmanagers werden ingezet in de hulpverlening aan multi-problemgezinnen. Dat was de eerste poging tot het bewerkstelligen van één huishouden, één plan, één hulpverlener. De MPG-aanpak werd ingezet na een uitgebreid onderzoek binnen de jeugdhulpverlening onder de noemer Systeem in Beeld (n.a.v. het monster van Frankenstein). Dit onderzoek bracht de veelheid aan hulpverleners in beeld die zich in de loop der jaren rondom een gezin verzamelden, zonder dat het gezin daadwerkelijk duurzaam werd geholpen. De inzet van deze aanpak leverde niet het gewenste resultaat. 

In 2011 startte er in de Kolenkit (Amsterdam West) een integraal werkend wijkteam

Deze aanpak werd de voorloper van Samen DOEN. Want in 2012 is voor Samen DOEN, mede op basis van de Kolenkit-aanpak, de ‘Leidraad voor werkwijze van de buurtteam’ geschreven. De aanpak heeft als doel, dat 

“de huishoudens de regie over hun eigen leven hebben, dat ze op eigen kracht en in hun eigen netwerk problemen het hoofd kunnen bieden”

De omslag die de gemeente met de ontwikkeling van Samen DOEN in gang willen zetten vereist in het verkokerde sociale domein een enorme verandering in onder meer de werkwijze, de manier van toeleiding en verantwoordelijkheden (tussen het huishouden en de professional, tussen professionals onderling en tussen gemeente en de professionals). Het gaat om wijzigingen in beleid en uitvoering. Andere benamingen zijn; minder overleg, meer doen, kortere klantroutes en dergelijke. Dit zal een spiegelbeeld moeten vinden op bestuurlijke en institutioneel gebied wil het in de praktijk ook effectief zijn. Het doel was om ‘nu eindelijk eens’ een doorbraak te bereiken in die integrale manier van werken.

Samen DOEN is opgezet als eerste lijnvoorziening, met een laagdrempelige toegankelijkheid

Na de start in 2012 is de aanpak Samen DOEN snel uitgebreid tot 22 teams verspreid over diverse wijken in de 7 verschillende stadsdelen. Met als speerpunten: één huishouden, één plan/aanspreekpunt, één budget. Door outreachend te werken (er op af te gaan) werd er vanuit een multidisciplinair team, integrale hulp geboden. 

De bereikte doelgroep bestond in 2013 en 2014 voor 50% uit huishoudens met kinderen en 50% uit huishoudens zonder kinderen. In deze tijd was ons bereik rond de 3600 huishoudens.

In 2013 en 2014 startte de voorbereiding voor de drie decentralisaties (aanvang 2015)

Door de  decentralisatie (de wet WMO, en de decentralisaties van overheidstaken naar de gemeenten van Jeugdzorg, Werk en inkomen en Zorg aan langdurig zieken en ouderen) is de invoering van Samen DOEN als voorbereiding daarop, in een stroomversnelling geraakt. 

Lees hier het rapport Gebundelde krachten 


Tweede generatie:

In 2014 is Samen DOEN actief in de 22 gebieden in Amsterdam en zijn er evenzoveel teams werkzaam in de uitvoering. In 2015 start de daadwerkelijke uitvoering van de decentralisaties (Jeugdwet, WMO, Participatie) met wijkteams en netwerken in de 22 gebieden in Amsterdam. Door deze grote wijziging in het sociaal domein wordt Samen DOEN  een tweedelijns voorziening met een zwaardere doelgroep: kwetsbare Amsterdammers die met zware domein-overstijgende problemen kampen. De samenwerking met de Ouder-Kind Teams(OKT’s), Wijkzorg, Participatie en de Dragende samenleving is essentieel voor het succes van deze nieuwe structuur. 

Deze grote verandering vraagt van Samen DOEN om een professionaliseringsslag

Nieuwe kaders (procesafspraken met Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instellingen William Schrikker Groep, JBRA en Leger des Heils) zijn vastgelegd. De oprichting van Veilig Thuis heeft tot verdere uitwerking en nieuwe samenwerkingsafspraken geleid. Ook fysiek had deze verandering impact. De Samen DOEN team en de OKT’s gingen zoveel mogelijk samenwerken vanuit één plek werken om de verbinding tussen de lokale teams te stimuleren.

Samen DOEN is sinds 2015 één van de regie-houdende partijen

Dat betekent dat zij een verwijzende rol heeft naar hooggespecialiseerde jeugdhulp. Naast Samen DOEN hebben ook de gecertificeerde instellingen en het OKT deze verwijsfunctie.  

Lees hier de rapportage van de HvA over de werkwijze van de Samen DOEN teams.


Derde generatie:

Sinds 2015 zien we dat het effect van de decentralisaties op de doelgroep en het landschap in de (jeugd)zorg verandert. Samen DOEN krijgt een steeds groter aandeel in de veiligheidsketen. Mede door een aantal rapporten van de Inspectie en de verschuiving van de verantwoordelijkheid vanuit het Rijk naar de gemeenten/wijkteams, zijn de kaders voor de kind-veiligheid aangescherpt. 

De samenwerkende inspecties benoemen in haar rapport ‘Borgen van veiligheid in kwetsbare gezinnen’ (sept. 2015): het belang van een partij als Samen DOEN;

“De samenwerkende jeugdinspecties vinden het een positieve ontwikkeling dat er na de transities een domein overstijgende partij is die gedurende een langere periode zorg en ondersteuning aan een gezin kan bieden en zicht houdt op meerdere leefgebieden en die een goede verbinding heeft met alle domeinen”. 

Binnen Samen DOEN volgen in 2016 nieuwe richtlijnen in het gebruik van instrumenten rond veiligheid

Binnen de leerlijn komen trainingen zoals voor het herkennen van veiligheid en het opstellen van veiligheidsplannen. De visie van Samen DOEN op inhoud blijft gehandhaafd: Doen wat werkt. 

Om de zorg verder te versterken en tot doorbraken te kunnen komen voor de betreffende huishoudens, staat  Samen DOEN in het teken  van verdere professionalisering

In de aanpak, equipering van de generalisten in de teams en de samenwerking met de andere wijkteams en –netwerken en partners in het veld. De belangrijkste inhoudelijke thema’s die om kennisversterking, kwaliteitsverbetering en training vragen zijn onder meer: kind(veiligheid), schuldenproblematiek, wonen, GGZ en LVB problematiek, regievoering.

De beleidsmatige aandacht voor Samen DOEN richt zich vooral op de huishoudens met kinderen.

Begin 2016 is de ‘Ontwikkelopgave Samen DOEN 2016’ vastgesteld

Hierin staat beschreven wat het nabije perspectief voor Samen DOEN moet zijn. Namelijk een sterk ontwikkelde domein-overstijgende aanpak die zorg en ondersteuning aan kwetsbare Amsterdamse huishoudens biedt met zware problemen. Bij de vaststelling van de ‘Ontwikkelopgave Samen DOEN 2016’ heeft het college van B&W besloten om bij de voorjaarsnota 2016 een voorstel te doen over de toekomst van Samen DOEN. In opdracht van Burgemeester en Wethouders doet  Radar onderzoek  naar het meest passende scenario voor Samen DOENvanaf 2018. 

In het onderzoeksrapport Verbinden met focus worden vijf scenario’s besproken, voorzien van  een advies over de toekomst van Samen DOEN.  

Eind 2017 kiest het college B&W ervoor om de opdracht voor de uitvoering van de multi-problematiek-aanpak over te dragen aan maatschappelijke partners. De gemeente wordt dan opdrachtgever en stelt de kaders vast, de uitvoering komt in handen van de aanbieders. Deze overdracht is op 1 april 2019 geeffectueerd. 

In de praktijk van Samen DOEN komt hardnekkige systeemproblematiek terug

Daardoor stagneert de hulpverlening aan de complexe doelgroep en kunnen de hulpverleners van Samen DOEN niet aan hun professionele opdracht voldoen (zogenaamde buikpijn-casussen). Dit was aanleiding om vanuit Samen DOEN aan het Sociaal Hospitaal(SOHOS)  te vragen om met elkaar tot samenwerking te komen en een onderzoek te doen. De gemeente Amsterdam en de instellingen onderschrijven de uitkomsten van het SOHOS rapport 020. Om multi-problematiek effectief te kunnen aanpakken is het nodig dat de gemeente doorbraken faciliteert op de gebieden, wonen, inkomen en schulden. De gemeente is verantwoordelijk voor de oplossingen hiervan.

Lees hier het rapport Voorbij het onvoorstelbare.


Nieuwste ontwikkelingen; de vierde generatie

In januari 2019 besluit de gemeente de doorontwikkeling van het sociaal domein en de structuur binnen de wijkteams meer fundamenteel aan te pakken, zie ook www.wijkteamsvanmorgen.nl  Met de Amsterdamse wijkteams van morgen wordt zorg en ondersteuning in de buurt in samenhang georganiseerd; eenvoudig en herkenbaar. Op maat, passend bij de situatie van de Amsterdammer en in combinatie met de bestaanszekerheden wonen, inkomen, schulden en veiligheid. 

De wijkteams van morgen gaan aan de slag onder de naam “Buurtteams Sociaal”

Ouders en kinderen kunnen terecht bij het Ouder- en Kindteam (OKT) met vragen op het gebied van zorg, opvoeding, activering en ondersteuning, en worden verder geholpen passend bij hun situatie. Zo licht als kan, zo zwaar als nodig. Amsterdamse huishoudens waar bij de volwassenen in het gezin sprake is van sociale problematiek kunnen terecht bij het Buurtteam Sociaal.

Het huidige Samen DOEN wordt bij aanvang van dit nieuwe model in 2021 opgeheven

De doelgroep, zoals Samen DOEN die de afgelopen acht jaar heeft begeleid, blijft bestaan. De gemeente verwacht dat de nieuwe werkwijze het mogelijk maakt dat een groot deel van de doelgroep van Samen DOEN  door het OKT of de ‘buurtteam sociaal’ geholpen kan worden. De ervaring leert dat er ook soms sprake is van extra complexiteit in de meervoudige ondersteuningsvraag van een Amsterdammer. Bijvoorbeeld wanneer de veiligheid in het geding is, de zelfredzaamheid en belastbaarheid van de Amsterdammer laag is en/of het gedrag onvoorspelbaar of zorg mijdend is. Het is de ambitie om de ondersteuning van deze Amsterdammers zo veel mogelijk vanuit het OKT en het Buurteam Sociaal te organiseren. 

Er zit echter een grens aan de deskundigheid en expertise van deze teams, net zoals aan de capaciteit. De gemeente onderzoekt op dit moment, samen met haar partners (waaronder Samen DOEN zelf), op welke wijze deze doelgroep goed geholpen kan worden. De ervaringen, capaciteit en de huidige generalisten van Samen DOEN vormen  een belangrijke basis  voor de nieuwe werkwijze voor deze specifieke doelgroep.